diff --git a/fe-admin/src/components/pe/PeDetailTabs.tsx b/fe-admin/src/components/pe/PeDetailTabs.tsx
index 1437454..49c6565 100644
--- a/fe-admin/src/components/pe/PeDetailTabs.tsx
+++ b/fe-admin/src/components/pe/PeDetailTabs.tsx
@@ -224,6 +224,20 @@ export function PeDetailTabs({
     return missing
   }, [evaluation])
 
+  // [D4/R3 anh Kiệt — "xanh=đã khai, đỏ=chưa khai => trường bắt buộc khai"] Checklist trực-quan
+  // các trường BẮT BUỘC để gửi duyệt (mirror missingForApproval predicate). Hiện phía trên nút.
+  const submitChecklist = useMemo(() => {
+    const supplierOk = evaluation.selectedSupplierId != null
+    const gia = supplierOk ? computeGiaChaoThau(evaluation) : null
+    const effBudget = evaluation.budgetPeriodAmount ?? evaluation.budgetSummary?.proInitialAmount ?? null
+    return [
+      { label: 'Đơn vị NCC/TP được chọn', ok: supplierOk },
+      { label: 'Giá chào thầu của đơn vị > 0', ok: gia != null && gia > 0 },
+      { label: 'Ngân sách kỳ này', ok: effBudget != null && effBudget > 0 },
+      { label: 'Bảng so sánh đính kèm', ok: !!evaluation.attachments?.some(a => a.purchaseEvaluationSupplierId === null && a.purpose !== PeAttachmentPurpose.ApprovalAttachment) },
+    ]
+  }, [evaluation])
+
   const canSubmitForApproval = mode === 'workspace'
     && canEditPhase
     && !readOnly
@@ -411,9 +425,18 @@ export function PeDetailTabs({
           - Lưu & Gửi Duyệt → (POST /transitions → next phase) — bên phải brand
           User 2026-05-07. */}
       {mode === 'workspace' && canEditPhase && !readOnly && (
-        <div className="flex flex-wrap items-center justify-between gap-2 border-t border-slate-200 bg-slate-50 px-5 py-3">
+        <>
+          <div className="flex flex-wrap items-center gap-x-4 gap-y-1 border-t border-slate-200 bg-amber-50/40 px-5 py-2 text-[11px]">
+            <span className="font-semibold text-slate-600">Cần đủ để gửi duyệt:</span>
+            {submitChecklist.map(c => (
+              <span key={c.label} className={cn('inline-flex items-center gap-1', c.ok ? 'text-emerald-600' : 'font-semibold text-red-600')}>
+                {c.ok ? '✓' : '✗'} {c.label}
+              </span>
+            ))}
+          </div>
+          <div className="flex flex-wrap items-center justify-between gap-2 border-t border-slate-200 bg-slate-50 px-5 py-3">
           <div className="flex items-center gap-3">
-            {/* Xóa phiếu — CHỈ DangSoanThao (bản nháp). TraLai không cho xóa
+            {/* Xóa phiếu — CHỉ DangSoanThao (bản nháp). TraLai không cho xóa
                 (đã có lịch sử workflow). Soft-delete qua DELETE /pe/:id endpoint
                 (AuditableEntity IsDeleted=true, không xóa hoàn toàn DB). */}
             {evaluation.phase === PurchaseEvaluationPhase.DangSoanThao && (
@@ -461,6 +484,7 @@ export function PeDetailTabs({
             </Button>
           </div>
         </div>
+        </>
       )}
     </div>
   )
diff --git a/fe-admin/src/components/pe/PeWorkspaceCreateView.tsx b/fe-admin/src/components/pe/PeWorkspaceCreateView.tsx
index f42518e..48e3d0f 100644
--- a/fe-admin/src/components/pe/PeWorkspaceCreateView.tsx
+++ b/fe-admin/src/components/pe/PeWorkspaceCreateView.tsx
@@ -139,7 +139,15 @@ export function PeWorkspaceCreateView({
     onError: e => toast.error(getErrorMessage(e)),
   })
 
-  const canSubmit = !!form.tenGoiThau && !!form.projectId && !!form.workItemId && !!form.approvalWorkflowId && !create.isPending
+  // [D4/R3 anh Kiệt — "ràng mấy cái rủi ro lại hết"] Trường BẮT BUỘC để tạo phiếu — thiếu cái
+  // nào thì liệt kê cho user thấy (nút "Tạo phiếu" disabled + hint đỏ). KHÔNG chọn Quy trình
+  // duyệt → KHÔNG tạo được phiếu (anh chốt; defense-in-depth với BE validator NotEmpty S83).
+  const missingCreate = [
+    !form.approvalWorkflowId && 'Quy trình duyệt',
+    !form.workItemId && 'Hạng mục công việc (tên gói thầu)',
+    !form.projectId && 'Dự án',
+  ].filter(Boolean) as string[]
+  const canSubmit = missingCreate.length === 0 && !!form.tenGoiThau && !create.isPending
 
   return (
     <div className="rounded-lg border border-slate-200 bg-white shadow-sm">
@@ -298,17 +306,26 @@ export function PeWorkspaceCreateView({
             ở Detail tabs sau khi tạo phiếu. */}
       </div>
 
-      {/* Action bar */}
-      <div className="flex items-center justify-end gap-2 border-t border-slate-200 bg-slate-50 px-5 py-3">
-        {onCancel && (
-          <Button variant="ghost" onClick={onCancel} className="text-xs">Hủy</Button>
-        )}
-        <Button
-          onClick={() => create.mutate()}
-          disabled={!canSubmit}
-        >
-          {create.isPending ? 'Đang tạo…' : 'Tạo phiếu'}
-        </Button>
+      {/* Action bar — [D4/R3 anh Kiệt] hint trái hiện RÕ còn thiếu gì (ràng rủi ro), nút phải. */}
+      <div className="flex items-center justify-between gap-3 border-t border-slate-200 bg-slate-50 px-5 py-3">
+        <div className="min-w-0 text-[11px]">
+          {missingCreate.length > 0 ? (
+            <span className="text-red-600">⚠ Chưa đủ để tạo phiếu — còn thiếu: <strong>{missingCreate.join(' · ')}</strong></span>
+          ) : (
+            <span className="font-medium text-emerald-600">✓ Đủ thông tin bắt buộc — có thể tạo phiếu</span>
+          )}
+        </div>
+        <div className="flex shrink-0 items-center gap-2">
+          {onCancel && (
+            <Button variant="ghost" onClick={onCancel} className="text-xs">Hủy</Button>
+          )}
+          <Button
+            onClick={() => create.mutate()}
+            disabled={!canSubmit}
+          >
+            {create.isPending ? 'Đang tạo…' : 'Tạo phiếu'}
+          </Button>
+        </div>
       </div>
     </div>
   )
diff --git a/fe-user/src/components/pe/PeDetailTabs.tsx b/fe-user/src/components/pe/PeDetailTabs.tsx
index 1437454..49c6565 100644
--- a/fe-user/src/components/pe/PeDetailTabs.tsx
+++ b/fe-user/src/components/pe/PeDetailTabs.tsx
@@ -224,6 +224,20 @@ export function PeDetailTabs({
     return missing
   }, [evaluation])
 
+  // [D4/R3 anh Kiệt — "xanh=đã khai, đỏ=chưa khai => trường bắt buộc khai"] Checklist trực-quan
+  // các trường BẮT BUỘC để gửi duyệt (mirror missingForApproval predicate). Hiện phía trên nút.
+  const submitChecklist = useMemo(() => {
+    const supplierOk = evaluation.selectedSupplierId != null
+    const gia = supplierOk ? computeGiaChaoThau(evaluation) : null
+    const effBudget = evaluation.budgetPeriodAmount ?? evaluation.budgetSummary?.proInitialAmount ?? null
+    return [
+      { label: 'Đơn vị NCC/TP được chọn', ok: supplierOk },
+      { label: 'Giá chào thầu của đơn vị > 0', ok: gia != null && gia > 0 },
+      { label: 'Ngân sách kỳ này', ok: effBudget != null && effBudget > 0 },
+      { label: 'Bảng so sánh đính kèm', ok: !!evaluation.attachments?.some(a => a.purchaseEvaluationSupplierId === null && a.purpose !== PeAttachmentPurpose.ApprovalAttachment) },
+    ]
+  }, [evaluation])
+
   const canSubmitForApproval = mode === 'workspace'
     && canEditPhase
     && !readOnly
@@ -411,9 +425,18 @@ export function PeDetailTabs({
           - Lưu & Gửi Duyệt → (POST /transitions → next phase) — bên phải brand
           User 2026-05-07. */}
       {mode === 'workspace' && canEditPhase && !readOnly && (
-        <div className="flex flex-wrap items-center justify-between gap-2 border-t border-slate-200 bg-slate-50 px-5 py-3">
+        <>
+          <div className="flex flex-wrap items-center gap-x-4 gap-y-1 border-t border-slate-200 bg-amber-50/40 px-5 py-2 text-[11px]">
+            <span className="font-semibold text-slate-600">Cần đủ để gửi duyệt:</span>
+            {submitChecklist.map(c => (
+              <span key={c.label} className={cn('inline-flex items-center gap-1', c.ok ? 'text-emerald-600' : 'font-semibold text-red-600')}>
+                {c.ok ? '✓' : '✗'} {c.label}
+              </span>
+            ))}
+          </div>
+          <div className="flex flex-wrap items-center justify-between gap-2 border-t border-slate-200 bg-slate-50 px-5 py-3">
           <div className="flex items-center gap-3">
-            {/* Xóa phiếu — CHỈ DangSoanThao (bản nháp). TraLai không cho xóa
+            {/* Xóa phiếu — CHỉ DangSoanThao (bản nháp). TraLai không cho xóa
                 (đã có lịch sử workflow). Soft-delete qua DELETE /pe/:id endpoint
                 (AuditableEntity IsDeleted=true, không xóa hoàn toàn DB). */}
             {evaluation.phase === PurchaseEvaluationPhase.DangSoanThao && (
@@ -461,6 +484,7 @@ export function PeDetailTabs({
             </Button>
           </div>
         </div>
+        </>
       )}
     </div>
   )
diff --git a/fe-user/src/components/pe/PeWorkspaceCreateView.tsx b/fe-user/src/components/pe/PeWorkspaceCreateView.tsx
index f42518e..48e3d0f 100644
--- a/fe-user/src/components/pe/PeWorkspaceCreateView.tsx
+++ b/fe-user/src/components/pe/PeWorkspaceCreateView.tsx
@@ -139,7 +139,15 @@ export function PeWorkspaceCreateView({
     onError: e => toast.error(getErrorMessage(e)),
   })
 
-  const canSubmit = !!form.tenGoiThau && !!form.projectId && !!form.workItemId && !!form.approvalWorkflowId && !create.isPending
+  // [D4/R3 anh Kiệt — "ràng mấy cái rủi ro lại hết"] Trường BẮT BUỘC để tạo phiếu — thiếu cái
+  // nào thì liệt kê cho user thấy (nút "Tạo phiếu" disabled + hint đỏ). KHÔNG chọn Quy trình
+  // duyệt → KHÔNG tạo được phiếu (anh chốt; defense-in-depth với BE validator NotEmpty S83).
+  const missingCreate = [
+    !form.approvalWorkflowId && 'Quy trình duyệt',
+    !form.workItemId && 'Hạng mục công việc (tên gói thầu)',
+    !form.projectId && 'Dự án',
+  ].filter(Boolean) as string[]
+  const canSubmit = missingCreate.length === 0 && !!form.tenGoiThau && !create.isPending
 
   return (
     <div className="rounded-lg border border-slate-200 bg-white shadow-sm">
@@ -298,17 +306,26 @@ export function PeWorkspaceCreateView({
             ở Detail tabs sau khi tạo phiếu. */}
       </div>
 
-      {/* Action bar */}
-      <div className="flex items-center justify-end gap-2 border-t border-slate-200 bg-slate-50 px-5 py-3">
-        {onCancel && (
-          <Button variant="ghost" onClick={onCancel} className="text-xs">Hủy</Button>
-        )}
-        <Button
-          onClick={() => create.mutate()}
-          disabled={!canSubmit}
-        >
-          {create.isPending ? 'Đang tạo…' : 'Tạo phiếu'}
-        </Button>
+      {/* Action bar — [D4/R3 anh Kiệt] hint trái hiện RÕ còn thiếu gì (ràng rủi ro), nút phải. */}
+      <div className="flex items-center justify-between gap-3 border-t border-slate-200 bg-slate-50 px-5 py-3">
+        <div className="min-w-0 text-[11px]">
+          {missingCreate.length > 0 ? (
+            <span className="text-red-600">⚠ Chưa đủ để tạo phiếu — còn thiếu: <strong>{missingCreate.join(' · ')}</strong></span>
+          ) : (
+            <span className="font-medium text-emerald-600">✓ Đủ thông tin bắt buộc — có thể tạo phiếu</span>
+          )}
+        </div>
+        <div className="flex shrink-0 items-center gap-2">
+          {onCancel && (
+            <Button variant="ghost" onClick={onCancel} className="text-xs">Hủy</Button>
+          )}
+          <Button
+            onClick={() => create.mutate()}
+            disabled={!canSubmit}
+          >
+            {create.isPending ? 'Đang tạo…' : 'Tạo phiếu'}
+          </Button>
+        </div>
       </div>
     </div>
   )