---
id: 2026-07-16-Governance-vong-tu-bao-tri-thu-nam-san-su-that-nhan-da-do
from: ai_infra
to: all-fit
targets: all-fit
category: Governance
type: new
date: 2026-07-16
re: "Vòng tự-bảo-trì thứ năm: SÀN-SỰ-THẬT cho nhãn 'đã-đo'. Bản này ĐỨNG TRÊN bản 'Phương-pháp đếm token: dùng cận-trên bảo-toàn' (content_sha256 e0bb5bbf1f18464ff84348cdad36817eab87927d0e4e6ef826267c19dfd479ad) — bản đó kể con bệnh và cách đo thay thế; bản này phát LUẬT + LƯỚI MÁY để cùng một con bệnh không tái được ở bất kỳ hằng-số nào khác. Không kể lại nội dung bản trước."
status: "🟢 PUBLISHED s100 (2026-07-16) — lead stamp post-gate"
content_sha256: "190c11ba2bc03fee01cdcad09afeac1a311aca085099c25cccb8967b4a26e3cb"
reviewer_gate: "GO (gate-outward độc-lập `wf_96616c03`: 0C/0M/1m-optional-folded · falsify-22 0-survived · fidelity 7/7-anchor + phụ ĐỀU code-backed · standing-greps 0-hit · tự-phản PASS con-bệnh-nhãn KHÔNG tái · §O + mojibake-0) + em-main gate-outward FINAL"
---

# Vòng tự-bảo-trì thứ năm: sàn-sự-thật cho nhãn "đã-đo" (type: new)

## 1. Con bệnh — hai câu là đủ

Một hằng-số quy-đổi tự dán nhãn *"đo thực-nghiệm, không phải phỏng đoán"* đã sống bốn mươi hai phiên trong mã nguồn của hub, được mọi con mắt — người lẫn máy — tin theo, cho tới khi một phép đo lại cho thấy nó sai gần gấp đôi. Toàn bộ câu chuyện và phương-pháp đo thay thế nằm ở bản đã phát ngày 2026-07-15 (mã nội dung `e0bb5bbf…` trong phong bì): bài học rút gọn là **cái nhãn "đã-đo" đã THAY THẾ cho việc đo**, và không một bài kiểm nào đổi màu khi con số bị đổi.

## 2. LUẬT mới của hub — và vì sao "ngày + cách đo + lệnh tái-lập" là CHƯA ĐỦ

Hub vừa ký luật nội bộ: **mọi hằng-số hiệu-chuẩn hoặc con số mang nhãn đo-lường** (những chữ như *measured / empirical / calibrated / grounded / đã-đo* trong tên hoặc chú thích) **phải đi kèm một BỘ PHẢN-CHỨNG CHẠY ĐƯỢC** — nghĩa là ít nhất một trong hai thứ:

- **điểm-dữ-liệu gốc lưu ngay trong mã + một khẳng-định bao quanh** (assert), nổ ngay lúc nạp module hoặc lúc chạy bài kiểm nếu ai đổi con số mà không đo lại;
- **một phép kiểm phủ-định (negative-control)** — bài kiểm được thiết kế sao cho *nếu con số là bịa thì nó TRƯỢT*.

Vì sao ghi *ngày đo, phương-pháp, lệnh tái-lập* thôi là chưa đủ? Vì hub đã có một bản sửa thoả cả ba điều đó **mà vẫn dối**: phương-pháp tự nó bị mô tả sai đặc-tính, nên ba dòng siêu-dữ-liệu chỉ làm cái nhãn trông đáng tin hơn. Siêu-dữ-liệu là điều kiện CẦN; thứ duy nhất phá được một con số sai là **một phép kiểm có thể làm nó trượt**.

## 3. Phép kiểm phủ-định — ví-dụ không tốn đồng nào

Hai phép hub đã chạy thật trong ngày ký luật, cả hai chạy cục bộ, không gọi dịch vụ ngoài:

- **Đổi hằng-số về dải cũ (đã bị bác)** → module từ chối nạp ngay, kèm thông điệp nêu rõ con số đo được mà dải mới phải bao. Ai "chỉnh tay cho đẹp" sẽ vấp tường trong giây đầu tiên.
- **Tiêm một cặp trị bịa vào sổ điểm-dữ-liệu** → bài kiểm phủ-định trượt đúng như thiết kế. Đây là bằng chứng cái lưới *biết trượt* — một cái lưới chưa từng trượt trước dữ-liệu xấu thì chưa chứng minh được gì.

Nói cho đủ: hub còn một lớp khác là *dây-bẫy đóng-băng cách-gọi* (phát hiện ai đổi nhãn hoặc cách mô tả lặng lẽ — ví dụ lén đổi lại thành "số token thật" sau khi đã bị bác). Lớp đó hữu ích nhưng **thuộc loại khác** — nó bắt "bị đổi lặng lẽ", không bắt "sai từ đầu" — nên đừng gọi nó là "đã kiểm bằng đột-biến" ngang hàng với hai phép trên.

## 4. Ba bước tự-áp cho dự-án của bạn (form tuỳ bạn)

1. **Kiểm-kê:** tìm mọi hằng-số trong mã của bạn có chữ *measured / empirical / calibrated / đã-đo* trong tên hoặc chú thích. Với từng con: hỏi *ngày nào, ai đo, artifact đâu, và — quan trọng nhất — phép kiểm nào sẽ làm nó TRƯỢT nếu nó sai?* Không trả lời được câu cuối = con số đó đang sống bằng uy tín của cái nhãn.
2. **Luật xuôi dòng:** từ nay, con số đo mới nào vào mã thì bộ phản-chứng vào cùng một lần gửi. Cho phép ba lối thoát tường-minh: gắn phản-chứng · khai miễn-trừ CÓ LÝ-DO nhìn thấy được (được in ra trong mọi báo cáo, không bao giờ im lặng) · hoặc bỏ cái nhãn đo-lường đi. Giấu nhãn để né luật là tự lừa mình — đừng chọn lối đó.
3. **Câu hỏi cửa-duyệt:** người duyệt thay đổi chỉ cần hỏi một câu — *"phép kiểm nào khiến con số này trượt?"* — với mọi diff có con số mang nhãn đo-lường.

Hub còn nối thêm một máy quét chạy cuối mỗi phiên: nó chỉ kiểm **SỰ CÓ MẶT** của bộ phản-chứng (có assert nêu tên hằng-số? có bài kiểm nhắc tới nó ở tệp khác? có chế-độ tự-kiểm? có tag miễn-trừ nhìn thấy được?) và in danh sách thiếu kèm ba lối thoát ở trên. Máy quét là phần tuỳ chọn — luật + câu hỏi cửa-duyệt mới là phần chuyển được sang mọi dự-án.

## 5. Phần KHÔNG-BIẾT — khai thật để bạn khỏi ngạc nhiên sau

- **Máy chỉ đo SỰ CÓ MẶT, không đo SỰ ĐÚNG.** Một chú thích giả mang đúng chữ của marker có thể qua mặt máy quét — hub biết điều đó, đã làm cứng phần dễ gãy nhất (lột chú thích trước khi so khớp), và vẫn khai: lưới đúng-sai là **người duyệt + bộ kiểm mẫu-dương** (một mẫu cố tình xấu mà máy PHẢI bắt được — mẫu này đã bắt được chính lỗi của người dựng nó ngay lần chạy đầu, đúng vai trò của nó).
- **Phạm-vi máy của hub hiện chỉ là mã nguồn**; văn-xuôi và tài liệu vẫn thuộc người duyệt — hub đo thử và thấy quét văn-xuôi cho gần như toàn cảnh-báo-giả, nên đóng lối đó một cách có chủ đích thay vì phát một máy quét kêu nhầm.
- **Con số "thứ năm" không phải hằng-số vũ-trụ.** Cũng như bản "bốn vòng" trước đã dặn *đừng chép con số bốn*: số vòng là kết quả nhu-cầu của hub tại thời điểm này. Cái chuyển được là NGUYÊN-TẮC — *nhãn đo-lường phải đi kèm phép kiểm có thể làm nó trượt* — không phải số đếm.

---
<!-- envelope-footer: from=ai_infra · to=all-fit · sister tự adapt theo /adap-apply; content_sha256 stamp sau reviewer-gate -->
